Project van de maand: duurzamere zorg in het netwerk verankeren met JIMpact

Iedere maand zetten we een project in de spotlight dat laat zien waar we bij iHub mee bezig zijn, wat ons drijft en wat we belangrijk vinden. Van innovatieve initiatieven tot projecten die het verschil maken voor onze jongeren, medewerkers en samenwerkingspartners. Lees hoe we impact willen maken, stap voor stap.

“Soms heb je een naaste die je steunt in lastige tijden, iemand die jou en jouw situatie door en door kent en die jou door het proces heen trekt. Dat loopt dan toevallig zo, dat heb je wel eens. Dat hebben we vast allemaal in ons leven al eens meegemaakt. Ik wel in ieder geval. Wat bof je dan. En soms… Dan moeten we het toeval een handje helpen. Dan zoeken we een JIM…” - Marlies Michels, Regiodirecteur Zorg Zuid-Holland.

Op naar een veerkrachtige generatie! Bij iHub willen we kinderen en jongeren, samen met hun gezin, op een duurzame manier verder helpen. We weten dat dat alleen lukt als we niet alleen kijken naar wat professionals kunnen bieden, maar ook naar wat het eigen netwerk van een jongere kan betekenen. Met JIM (Jouw Ingebrachte Mentor) bijvoorbeeld vragen jongeren zelf een volwassene uit hun eigen omgeving om hun mentor te worden.

De JIM treedt op als vertegenwoordiger van en samen met de jongere, hierdoor wordt professionele expertise verbonden met de kennis en ervaring van het systeem rondom de jongere. JIM is bijvoorbeeld onderdeel van Gezin Totaal, School2Care en Jonge Ouders. We zijn ervan overtuigd dat deze werkwijze ons verdieping brengt, nuance toevoegt, interventies verrijkt en duurzaam is.

Toch zien we dat samenwerken met informele steunfiguren in de praktijk nog niet vanzelf gaat. Met deze blog laten we zien waarom iHub zich heeft verbonden aan het landelijke project ‘JIMpact’, welke resultaten dit tot nu toe heeft opgeleverd en wat dit betekent voor jou als professional.

In dit blog vliegen bepaalde termen je misschien om de oren. Even in het kort op een rijtje wat wat is:

• JIM: Jouw Ingebrachte Mentor is de door de jongere zelf gekozen volwassene uit het eigen netwerk
• De JIM-werkwijze (of ‘JIM aanpak’) is de manier van werken waarbij professionals samen met de jongere en zijn netwerk optrekken, met een actieve rol voor de JIM
• JIMwerkt: is de landelijke organisatie die de JIM-werkwijze ontwikkelt, onderzoekt en trainingen verzorgt
• JIMpact: is het door VWS gefinancierde landelijke programma waarin organisaties, waaronder iHub, samenwerken om de JIM-werkwijze breed te implementeren

Na enkele jaren van lokale initiatieven en samenwerkingen, is de JIM-werkwijze sinds 14 juni 2023 landelijk beschikbaar. Dit gebeurt via het door VWS gefinancierde programma JIMpact: een samenwerking tussen stichting JIMwerkt en tien jeugdzorgorganisaties, waaronder iHub. Een van de doelen van JIMpact is om landelijk circa 3000 professionals op te leiden in de JIM-werkwijze, zodat iedere kwetsbare jongere kan worden ondersteund door een JIM (zie ook https://jimwerkt.nl/jimpact/). JIMpact is recent met een jaar verlengd en loopt nog tot eind 2026, om zo nog meer impact te kunnen maken.

De JIM-werkwijze is een voorbeeld van circulaire zorg. Dit is zorg die zich richt op het heden met oog voor toekomstige generaties. Door breed te kijken naar het hele gezin en netwerk, worden de krachten en mogelijkheden van mensen erkend en benut. Waar nodig worden deze hersteld. Dit voorkomt vastlopen en vergroot het perspectief. Professionals kijken hierbij naar de lange termijn: zij nemen niet de rol van probleemoplosser aan, maar helpen verandering mogelijk te maken. Vanuit een minimalistische benadering gaan zij in gesprek met het gezinssysteem en stellen de JIM-vraag: “Wie vertrouw je en wie zou hierbij aan tafel moeten zitten?” Deze manier van werken vraagt een andere kijk op de eigen taken en positie. Ook vraagt het om een bredere blik op onze rol binnen de jeugdhulp. We kijken niet alleen naar het kind of de jongeren, maar naar wat het hele gezin nodig heeft om weer goed te functioneren.

Informele steunfiguren, zoals een JIM, zorgen ervoor dat zorg beter wordt ingebed in het netwerk van een jongere. Hierdoor is soms minder inzet van professionals nodig, omdat formele en informele zorg elkaar versterken. Uit wetenschappelijk en praktijkgericht onderzoek over de JIM-werkwijze blijkt dat er aanwijzingen zijn dat jongeren met een JIM veel vaker ambulante hulp krijgen in plaats van een uithuisplaatsing. Dit wijst op een preventief of verkortend effect van de JIM-werkwijze op uithuisplaatsingen (van Dam et al., 2019).

Daarnaast staan steunfiguren dicht bij het gezin. Zij kunnen de intrinsieke motivatie van een jongere versterken en bijdragen aan meer eigen regie en veerkracht. Onderzoek laat ook zien dat jongeren met een informeel steunfiguur beter functioneren en zich mentaal beter voelen. Zij doen het vaak beter op school of werk, voelen zich prettiger en ervaren minder psychische problemen (van Dam et al., 2018).

In de periode 2023-2025 hebben we onder leiding van JIMwerkt samen met de andere betrokken organisaties de onderstaande doelen bereikt:

• Landelijk meer dan 3000 professionals getraind in de JIM-werkwijze
• 28 train-de-trainers opgeleid en verschillende trainingsacteurs
• Tientallen inspiratie sessies organisatie- en regiobreed georganiseerd
• Tientallen masterclasses gehouden, zowel voor managers als gedragswetenschappers
• Een e-learing voor directeuren en managers ontwikkeld
• Er is een benchmark ontwikkelt, wat organisaties en gemeenten inzicht geeft over hoe de implementatie verloopt, samenwerking omtrent JIM zowel intern als met ketenpartners en de borging
• Door JIMwerkt zijn er ervaringsverhalen opgehaald van jeugdigen, JIMs, ouders en betrokken professionals en deze zijn gebundeld tot een boek.

In 2026 blijven we professionals, gedragswetenschappers en leidinggevenden trainen, zodat zij zich verder kunnen ontwikkelen en de JIM-werkwijze blijvend kunnen toepassen. Daarnaast wordt AI toegevoegd aan de JIMbasis-training, bijvoorbeeld door het gebruik van avatars. Dit maakt het leren interactiever en realistischer. Ook worden er nieuwe samenwerkingen aangegaan met verschillende organisaties. Deze samenwerkingen maken het mogelijk om in 2027 organisatiebreed eenvoudiger en op grotere schaal te trainen. Daarnaast werken we samen met het ministerie van VWS, Pleegzorg Nederland en Jeugdstem aan de ontwikkeling van een specifiek programma voor pleegzorg. Ook komt er een e-learning voor gemeenten en beleidsmakers, zodat ook de JIM-werkwijze op beleidsniveau beter wordt toegepast. Op 12 maart vindt de boekpresentatie van ervaringsverhalen van JIMpact plaats. Een belangrijk moment om kennis en ervaringen breed te delen.

Ben je geïnteresseerd in de JIM-werkwijze? Er staan verschillende trainingen gepland. Daarnaast is het mogelijk om voor je team of locatie een training op maat te organiseren. Zolang JIMpact nog loopt kan dit tegen een gereduceerd tarief.

Vooruitblik
De blog van volgende maand wordt door o.a. Dafne Smit geschreven en gaat over Moreel Beraad

Van Dam, L., Bakhuizen, R. E., Schwartz, S. E. O., De Winter, M., Zwaanswijk, M., Wissink, I. B., & Stams, G. J. J. M. (2019). An exploration of youth–parent–mentor relationship dynamics in a youth-initiated mentoring intervention to prevent out-of-home placement. Youth & Society, 51(7), 915-933.Van Dam, L., Smit, D., Wildschut, B., Branje, S. J. T., Rhodes, J. E., Assink, M., & Stams, G. J. J. (2018). Does natural mentoring matter? A multilevel meta‐analysis on the association between natural mentoring and youth outcomes. American journal of community psychology, 62(1-2), 203-220.