Om gezinnen met complexe problematiek beter te helpen en kinderen zo veel mogelijk thuis te laten opgroeien, is de regio West-Friesland gestart met het Integraal Gezinsteam. De pilot past in de landelijke beweging om hulp dichter bij gezinnen te organiseren en uithuisplaatsing te voorkomen. Jolanda van Tatenhove van iHub familiezorg in Hoorn maakt als systeemtherapeut deel uit van het multidisciplinaire team. “Je kijkt echt in elkaars keuken.”
“Samenwerken willen we allemaal, maar verloopt soms moeizaam. Dat komt doordat iedereen zijn eigen toko heeft”, vertelt Jolanda van Tatenhove. Zij is systeemtherapeut bij iHub familiezorg in Hoorn en nauw betrokken bij het Integraal Gezinsteam (IGT), dat in september 2025 is gestart in de regio West-Friesland. “Wat je wilt, is een integrale aanpak, zodat mensen écht geholpen worden. Dat is wat we doen we met het IGT.”
Het nieuwe team is opgericht om samenhang te creëren tussen de hulp rond gezinnen waar op meerdere levensgebieden problemen spelen. Daar ontbreekt het nu weleens aan, waardoor ondersteuning minder effectief is dan bedoeld. Binnen het IGT wordt bewust anders gewerkt: professionals krijgen de ruimte om over organisatiegrenzen heen samen te doen wat een gezin nodig heeft.
Pilot
Het team, dat momenteel acht gezinnen begeleidt, is als een tweejarige pilot onderdeel van een provinciale beweging om kinderen met complexe problemen zo veel mogelijk thuis te laten opgroeien. Daarmee sluit het IGT aan bij de landelijke ontwikkeling van ambulantisering: hulp wordt zo veel mogelijk in de thuissituatie georganiseerd, in plaats van in residentiële voorzieningen. Door ondersteuning sneller en beter op elkaar af te stemmen, moet worden voorkomen dat problemen escaleren en uithuisplaatsing nodig wordt.
Jolanda werkt binnen het team samen met professionals uit verschillende organisaties. Naast iHub zijn dat GGZ Noord-Holland-Noord, Parlan, Leviaan, Esdégé-Reigersdaal en de zeven Westfriese gemeenten. De partners brengen allerlei expertises in, zoals psychiatrie, jeugdhulp, LVB-ondersteuning en hulp vanuit het sociaal domein, bijvoorbeeld bij schulden en huisvesting. Na aanmelding wordt per gezin bekeken wat er nodig is en welke professionals samen de ondersteuning oppakken.
Dit betekent dat gezinnen niet steeds met nieuwe hulpverleners te maken krijgen. “We maken naar het gezin toe duidelijk: wij zijn de gezichten van het IGT. De ene keer komt de één, de andere keer de ander, maar met een heldere taakverdeling. Voor gezinnen voelt het alsof we met één mond spreken.”
“We maken naar het gezin toe duidelijk: wij zijn de gezichten van het IGT. Voor gezinnen voelt het alsof we met één mond spreken.” - Jolanda van Tatenhove, systeemtherapeut familiezorg Hoorn.
Taalgebruik
Even waardevol zijn de nieuwe inzichten die de integrale aanpak oplevert. “Iedereen doet inbreng vanuit zijn eigen expertise en zit op een andere manier te luisteren naar casuïstiek.” Dat kan een groot verschil maken. Zo werd Jolanda zich dankzij een collega met expertise op het gebied van licht verstandelijke beperkingen bewust van haar taalgebruik. “Ze zei: volgens mij ga je veel te snel. Dit moet je niet van deze moeder vragen. Dat is heel helpend. Je kijkt echt in elkaars keuken. Daardoor ontstaan nieuwe oplossingen die binnen één organisatie vaak niet mogelijk zijn.”
Ook maakt het IGT het mogelijk om sneller te handelen. Het team heeft korte lijnen en een mandaat om te doen wat nodig is, zonder vast te lopen in gemeentelijke procedures of vaste werkwijzen. “Als een overbelaste moeder met schuldenproblematiek haar kind vaker naar de peuterspeelzaal wil laten gaan, maar dat niet kan betalen, denkt een IGT-collega van de gemeente mee. Zij kent de juiste routes en regelingen, waardoor het IGT snel kan schakelen en niet hoeft te wachten op langdurige procedures.”
Voor gezinnen betekent de inzet van het IGT soms dat de hoeveelheid ondersteuning eerder wordt teruggebracht dan opgeschroefd. Want soms lopen er zoveel trajecten dat ouders het overzicht verliezen en vooral bezig zijn met organiseren. “Dit werd voor deze ouder gewoon een probleem erbij,” zegt Jolanda over een gezin waar de hulp zelf een extra belasting was geworden.
Wij doen mee in het systeem. Dat betekent dat we nauw samenwerken met andere betrokken partijen en samen verantwoordelijkheid dragen.
Bij de kern
De effectiviteit van de IGT-aanpak wordt in dit praktijkvoorbeeld goed zichtbaar. “Bij dit gezin hebben we eerst de tijd genomen om kennis te maken en een totaalbeeld te verkrijgen. Er ontstond veel vertrouwen in de gesprekken, waardoor belangrijke informatie naar boven kwam die ik nergens in de dossiers had gelezen. Zo kwamen we bij de kern.” Volgens Jolanda zit daarin de grootste meerwaarde van het Integraal Gezinsteam. “Wat er echt speelt, staat vaak nergens beschreven.”