Een dier kan meer betekenen dan je misschien denkt. Binnen iHub werken professionals die iedere dag kinderen, jongeren en gezinnen helpen. Soms speelt een dier daarin een bijzondere rol. Niet als onderdeel van een vaste aanpak, maar omdat het contact soms makkelijker maakt. Omdat een kind even ontspant. Of omdat er ruimte ontstaat om iets te vertellen.
In Dierbare zaken vertellen professionals over hun werk en over de dieren die daarbij een rol spelen. Wat gebeurt er als een dier erbij is? Wat merkt een kind daarvan? En waarom kan juist dat soms helpen.
Coco & MyraBij Coco van ’t Westende loopt zo’n collega op vier poten rond. Myra is een vrolijke bordercollie van zeven jaar en inmiddels een vertrouwd gezicht binnen de Bergse Veldschool. Ze staat zelfs op de teamfoto. Haar functie? Schoolhond. Ik zoek Coco op school op waar ze werkt als Intern Begeleider en Adjunct-directeur. Tijdens ons gesprek ligt Myra ondertussen gezellig bij ons. Ze lijkt weinig onder de indruk van alle aandacht voor haar. Ze slaapt rustig, maar houdt één oor gespitst. Alsof ze toch een beetje wil weten waar het over gaat.
Een bewuste keuze
Coco werkt al 13,5 jaar bij iHub. Ze begon als leerkracht en werkt inmiddels 2 dagen als Intern Begeleider en 3 dagen als Adjunct-Directeur. Het idee om een hond mee te nemen naar haar werk ontstond al voordat Myra er was. Zelf had Coco vroeger een juf die af en toe haar hond meenam naar school. Dat bleef haar bij. Ook bij andere collega’s zag ze voorbeelden van wat een hond voor kinderen kan betekenen. “Ik ben me er verder in gaan verdiepen en dacht: misschien kan een hond bij ons ook iets toevoegen”, vertelt Coco. “Soms kan alleen al het aaien van een hond iets in beweging zetten.”
Eerst leren kijken
Toen Myra kwam, was het dan ook vanaf het begin de bedoeling dat ze onderdeel zou worden van Coco’s werk. De keuze voor een bordercollie was bewust. Coco zocht een hond die intelligent is, graag samenwerkt én een die van knuffelen houdt. “Toen ik bij het nestje ging kijken, kwam Myra al vrij snel bij me liggen. Het voelde een beetje alsof zij míj uitkoos. Ik merkte meteen dat ze graag knuffelde en contact zocht. Toen dacht ik: volgens mij zit dit wel goed. En eerlijk: we zijn echt een match made in heaven”. Myra is vernoemd naar Nicolaas van Myra, beter bekend als Sinterklaas. Coco is in de decembermaand namelijk Piet bij haar eigen Sinterklaasbedrijfje. Een knipoog die nu iedere dag met haar mee naar school kwispelt.
Tijdens de zomervakantie trainde ze eerst zelf met Myra. De eerste opstartweek zonder de kinderen op school kwam Myra alleen mee om rustig aan de omgeving te wennen. “Je kunt haar niet zomaar meenemen en denken: we zien wel hoe het gaat,” vertelt Coco. “Ik wilde eerst zelf leren kijken naar haar gedrag. Welke eigenschappen wil ik bij haar versterken? Wat heb ik nodig om haar op een goede manier in te zetten in mijn werk?”
Die voorbereiding is belangrijk, want Myra is weliswaar een collega, maar geen gewone collega. Ze communiceert niet met woorden. Coco heeft daarom geleerd om haar lichaamstaal te lezen en goed te letten op signalen van spanning of vermoeidheid.
Een gaap kan bijvoorbeeld iets anders betekenen dan gewoon moe zijn. “Ik moet goed blijven kijken hoe het met haar gaat. Als zij aangeeft dat het genoeg is, dan is het genoeg. Ook als een kind het op dat moment nog heel leuk vindt.”
Dat betekent ook dat Myra niet zomaar de hele dag door de klas loopt. Ze heeft haar eigen plek, een rustig hoekje met een hekje eromheen. Er zijn duidelijke afspraken over wanneer kinderen bij haar mogen komen en wat ze wel en niet met haar mogen doen. Coco geeft in de klas zelfs een les over Myra. Kinderen en collega’s leren hoe ze met de hond omgaan, welke signalen ze kunnen herkennen en waar de grenzen liggen. Want juist daarin zit een belangrijk onderdeel van het werken met een schoolhond: leren dat niet alleen de mens iets van het dier krijgt, maar dat het dier ook bescherming en ruimte nodig heeft.
Myra op haar eigen plekRust en ruimte
Soms hebben kinderen behoefte aan een momentje met Myra. Bijvoorbeeld omdat ze veel spanning ervaren. Ze kunnen dan aangeven bij hun eigen juf of meester dat ze even bij haar willen zijn. Een collega zet een berichtje in de groepsapp, zodat iedereen weet dat Myra even bezet is. Er wordt een timer gezet en vervolgens mag het kind gewoon even bij Myra liggen. Even geen gesprek, geen prikkels, geen verwachtingen. Alleen de rust van Myra die dichtbij is.
Myra is van nature vrolijk, positief en dol op knuffelen. Binnen is ze graag bij mensen en buiten wil ze eigenlijk maar één ding: spelen. “Buiten is het echt spelen, spelen, spelen,” lacht Coco. Maar haar grootste talent zit misschien wel ergens anders. Myra oordeelt niet. “Ze kijkt niet naar wat er daarvoor gebeurd is. Ze weet niet wat een kind heeft meegemaakt of wat er in een situatie is gezegd. Ze reageert gewoon op de persoon die voor haar staat en maakt contact als het kind het zelf ook wil. Dat maakt haar bijzonder.”
En precies daardoor kan Myra een ingang zijn naar contact. Soms hoeft een kind niet meteen met een volwassene te praten. Het gesprek kan beginnen bij de hond. Samen aaien, een snoepje geven of even naar buiten lopen. Zo ontstaat er ruimte voor iets anders. “Ik leer collega’s dat Myra soms gebruikt kan worden om contact te maken. Via haar ontstaat er een opening. Een kind hoeft niet meteen te praten. Ze kunnen het eerst over Myra hebben. Vanuit daar komt een gesprek soms vanzelf.”
Het uitlaten van Myra is zo’n moment. Kinderen kunnen daarin een verantwoordelijkheid krijgen en samen met een collega naar buiten gaan. Vaak gaat de stagiaire mee met twee kinderen. Een eenvoudige wandeling wordt dan ineens een laagdrempelige manier om in gesprek te raken.
Soms zegt een hond genoeg
Het effect van Myra zit lang niet altijd in iets groots of zichtbaars. Soms is het juist een kleine verandering: een kind dat ontspant, dichterbij komt of even zijn aandacht ergens anders op richt. Toch zijn er ook momenten waarop het verschil heel duidelijk is. Coco vertelt over een jongen die op een gespannen moment door meerdere collega’s werd omringd om hem rustig te houden. Myra kwam erbij en gaf hem een paar likjes. “Je zag hem rustiger worden en ontspannen. Dat zijn de momenten waarop je denkt: ja, hiervoor doen we dit. Het zal heus niet bij ieder kind zo werken, maar dat maakt het ook juist leuk. Ik probeer samen met collega’s juist te kijken waar Myra voor ingezet kan worden.”
Wat een hond soms kan bereiken, lukt niet altijd met een gesprek, merkt Coco. “Myra brengt rust zonder dat ze iets hoeft te zeggen.” Daarmee is ze niet alleen een hond die gezellig rondloopt op school. In sommige signaleringsplannen staat inmiddels dat Myra kan worden ingezet. Ook mediators weten wanneer haar aanwezigheid helpend kan zijn. Zo krijgt de rol van Myra steeds meer een plek binnen de manier waarop de school werkt.
Een bijzondere collega vraagt verantwoordelijkheid
Tegelijkertijd blijft Coco benadrukken dat je niet zomaar een hond kunt meenemen en hem een functie kunt geven. Daar komt verantwoordelijkheid bij kijken. Naar de kinderen, naar collega’s, maar vooral ook naar de hond zelf. Coco zorgt er daarom voor dat collega’s weten hoe ze met Myra om moeten gaan en dat er duidelijke afspraken zijn over bijvoorbeeld het uitlaten. Als Myra meegaat, gebeurt dat aan de lijn en met begeleiding. Soms mogen kinderen die verantwoordelijkheid dragen, maar altijd binnen de afgesproken grenzen. “Het is mijn verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het voor Myra ook prettig blijft. Je kunt niet alleen kijken naar wat een kind nodig heeft. Je moet ook kijken naar wat zij aankan.”
Die verantwoordelijkheid loopt door tot thuis. Want Myra mag dan op school een bijzondere collega zijn, ze is thuis nog altijd gewoon een hond. Een hond die uitgelaten moet worden, aandacht vraagt en soms ook haar eigenaardigheden heeft. Zo kan deze slimme bordercollie behoorlijk bang zijn voor een stofzuiger of een kat. “Dan denk je wel eens: je bent zo slim en snel, hoe kun je hier nou bang voor zijn?” vertelt Coco lachend.
Het is niet alleen maar leuk en vanzelfsprekend. “Mensen kunnen soms denken: wat gezellig, een hond op school, dat kunnen wij ook wel even doen. Maar zo werkt het niet. Ik heb haar ook altijd thuis. Er komt echt verantwoordelijkheid bij kijken.”
Samen een team
Coco heeft zichzelf wat meer verdiept in hondengedrag en volgde onder andere een cursus therapiehondbegeleiding. Ze leerde beter letten op stresssignalen en op wat Myra met haar lichaam vertelt. Ook heeft ze Myra goed getraind in eigenschappen die in het werk belangrijk zijn, zoals rustig contact maken en voorzichtig iets aanpakken. En ondertussen leert Coco zelf minstens zoveel van Myra als andersom. “Ze heeft me vooral in mijn rol als leerkracht wat menselijker gemaakt,” zegt ze. “Samen met een klas iets leuk vinden, samen enthousiast worden over een hond die binnenkomt… je ontmoet elkaar daardoor op een andere manier.”
Misschien is dat ook waarom de twee zo goed bij elkaar passen. Coco omschrijft zichzelf als duidelijk en positief. Eigenschappen die goed van pas komen bij het opvoeden en begeleiden van een hond. “Het is belangrijk voor een hond dat je voorspelbaar bent. Eerst benoemen wat we gaan doen, duidelijk zijn over grenzen en tegelijkertijd positief blijven. Dat past ook bij hoe we op school werken.”
Myra lijkt daar moeiteloos bij aan te sluiten. Ze is energiek, enthousiast en staat open voor contact. Maar ze heeft ook iets wat mensen soms nog moeten leren: aanwezig zijn zonder meteen iets te willen oplossen. Dat merken ook de kinderen. Sommigen vinden haar in het begin spannend. Anderen zijn meteen enthousiast. En soms verandert dat volledig. “Er zijn kinderen en collega’s geweest die haar eerst spannend vonden en uiteindelijk haar beste maatje werden. Dat vind ik mooi om te zien.”
Als Myra een dag niet op school is, wordt er dan ook naar haar gevraagd. Waar is Myra? Haar afwezigheid wordt opgemerkt, juist omdat ze inmiddels zo verweven is geraakt met het dagelijks leven op school.
Coco hoopt dat mensen die het verhaal over haar en Myra lezen enthousiast worden over de mogelijkheden van dieren binnen het werk. Maar ze hoopt ook dat ze begrijpen dat de kracht van een schoolhond niet vanzelf komt.
“Het heeft écht een functie. Het is niet zomaar een hond die je meeneemt naar je werk. Je moet weten wat je doet, afspraken maken en steeds blijven kijken naar wat de hond en het kind nodig hebben.” En misschien is dat uiteindelijk precies wat Myra zo’n bijzondere collega maakt. Ze neemt geen gesprekken over. Ze lost geen problemen op. Ze doet niet wat een professional doet. Ze voegt iets toe.
Een beetje rust. Veel vrolijkheid. Een opening naar contact. Een reden om even naar buiten te gaan. Een verantwoordelijkheid om te dragen. Of soms gewoon een paar likjes op precies het juiste moment.
Aan het einde van ons gesprek maken we nog een leuke foto en laat Coco zien wat Myra allemaal kan. Ze kent behoorlijk wat commando’s, maar één trucje springt er toch wel. Coco richt haar hand als een pistooltje op Myra en roept: “Pang!” Myra laat zich achterovervallen en gaat met haar poten omhoog liggen. Eventjes doodstil, alsof ze zojuist is neergeschoten. Daarna komt ze snel en enthousiast weer overeind.
Als laatste kijkt Coco naar Myra. Ze steekt haar hand uit en zegt: “Myra, zijn wij een team?” Myra legt haar rechterpoot op Coco’s hand. En daarmee is het antwoord duidelijk.
Team Coco & Myra